Wina przy rozwodzie i jej wpływ na alimenty

cropped-cropped-cropped-cropped-child-1051288_1280.jpgWiele osób zastanawia się czy w postępowaniu rozwodowym wykazywać winę drugiego małżonka w przyczynieniu się do rozpadu pożycia małżeńskiego i jakie z tego tytułu będą korzyści.

Rodzi się pytanie, czy małżonek, który wywalczył orzeczenie winy drugiego małżonka, nie zostanie jedynie moralnym zwycięzcą. Przede wszystkim orzeczenie o winie nie ma żadnego wpływu:

  • na wysokość alimentów płaconych na dziecko,
  • oraz na sposób podziału majątku wspólnego.

Ma natomiast:

  • istotny wpływ na możliwość zasądzenie alimentów – przesłanki, które decydują o tym, czy sąd zasądzi alimenty przy braku winy są one bardziej rygorystyczne.
  • oraz wpływa na okres w jakim były małżonek może wytoczyć powództwo o alimenty.

Rozwód może zostać orzeczony na trzy sposoby:

  1. bez orzekania o winie,
  2. z winy jednego małżonka,
  3. z winy obojga małżonków.

Ad 1  (bez orzekania o winie)

W tym przypadku czas, w jakim małżonek może żądać od drugiego alimentów został ograniczony do pięciu lat od momentu orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na wniosek uprawnionego, przedłuży ten termin lub gdy małżonek uprawniony zawrze nowy związek małżeński. Aby móc żądać w takiej sytuacji alimentów małżonek musi znaleźć się w niedostatku – Sąd Najwyższy niedostatek tłumaczy jako brak możliwości majątkowych i zarobkowych pozwalających na pełne zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb. Trudno jednoznacznie wskazać jakie czynniki sprawią, że sąd przychyli się do żądania o alimenty, gdyż pod rozwagę bierze całość sytuacji – a nigdy nie trafią się dwie jednakowe.

Ad 2 (z winy jednego małżonka)

Jeśli rozkładu małżeństwa winien jest tylko jeden małżonek, to drugi – żądający alimentów – nie musi popaść w niedostatek, by móc otrzymać alimenty. Przepisy są mniej rygorystyczne i stanowią, że warunkiem ustalenia alimentów jest istotne pogorszenie sytuacji materialnej rozwiedzionego małżonka – sąd dokonuje porównania sytuacji małżonka niewinnego w jakiej znajduje się po rozwodzie do hipotetycznej sytuacji w jakiej znajdowałby się, gdyby małżeństwo wciąż trwało. Górną granicą wysokości zasądzonych alimentów będzie zrównanie stopy życiowej obojga małżonków. Obowiązek alimentacyjny wygasa jedynie w przypadku zawarcia nowego małżeństwa przez małżonka niewinnego – nie ma zastosowania okres 5-letni. Małżonek wyłącznie winny w żadnym wypadku nie może żądać alimentów.

Ad 3 (z winy obojga małżonków)

Jeśli oboje małżonkowie zostali uznani za winnych rozkładu pożycia, wtedy możliwość żądania alimentów jest niejako miksem dwóch powyższych. Z jednej strony musi wystąpić niedostatek, a z drugiej wygaśnięcie obowiązku następuje tylko w przypadku zawarcia nowego małżeństwa. Alimentów może żądać każdy z małżonków.

 

Przedłużenie 5-letniego terminu (art. 60 § 3) – Ad 1 

Wspomniany przepis kodeksu rodzinnego wskazuje jedynie na wyjątkowe okoliczności jako powód przedłużenia obowiązku alimentacyjnego. Te lakoniczne stwierdzenie zostało skonkretyzowane w orzeczeniach Sądu Najwyższego. Z rozważań wynika, że:

  • wyjątkowe okoliczności zaistnieć mogą tak u jednego jak i drugiego małżonka
  • normalny proces starzenia i związane z tym schorzenia i zmniejszenie sił nie są wyjątkowymi okolicznościami
  • wyjątkowymi okolicznościami nie są wyłącznie zdarzenia nagłe, nieprzewidziane, powodujące kalectwo i niezdolność do pracy
  • wyjątkowe okoliczności muszą zaistnieć przed upływem 5 lat od orzeczenia rozwodu

Nowy nieformalny związek byłego małżonka lub ślub kościelny a wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego

Sąd Najwyższy orzekł, że ani trwanie byłego małżonka w nieformalnym związku, ani zawarcie ślubu kościelnego (wyznaniowego) nie powoduje wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. Jednakże sąd związany jest także zasadami współżycia społecznego i biorąc je pod uwagę musi ocenić, czy zasądzenie alimentów jest z nimi zgodne. W odczuciu społeczeństwa polskiego śluby kościelne traktowane są dosyć poważnie i w odbiorze traktowane są na równi ze ślubami cywilnymi – jednak nie wywołują żadnych skutków prawnych.


Podstawa prawna:

  1. Art. 60  § 2 i  § 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – czas trwania obowiązku alimentacyjnego
  2. Uchwała Sądu Najwyższego z dn. 17.12.1991 r. sygn. akt III CZP 131/91 – ślub kościelny a obowiązek alimentacyjny